Veel zelfstandigen en ondernemers hebben ooit een VAPZ- of IPT-contract afgesloten en laten dit daarna jarenlang ongewijzigd lopen. Begrijpelijk, maar in de praktijk zien we dat deze contracten vaak niet (meer) afgestemd zijn op de werkelijke noden van de ondernemer.
Een periodieke check is daarom geen overbodige luxe.
Wat zien we vandaag in de praktijk?
Bij het analyseren van bestaande VAPZ- en IPT-structuren komen steeds dezelfde aandachtspunten terug:
Te hoge instapkosten, die het rendement structureel onder druk zetten.
Een zelfstandige stort jaarlijks €3.500 in een klassiek VAPZ met 3% instapkosten (zeer courant in de markt).
- Jaarlijkse instapkost: €105
- Netto belegde premie per jaar: €3.395
Over een periode van 30 jaar:
- Totale gestorte premies: €105.000
- Totale instapkosten: ± €3.150 (zonder rekening te houden met gemiste intresten)
Na een VAPZ-check blijkt dat hetzelfde type VAPZ mogelijk is met 0,5% instapkosten.
- Jaarlijkse instapkost: €17,50
- Netto belegde premie per jaar: €3.482,50
Over 30 jaar:
- Totale instapkosten: ± €525
Verschil t.o.v. 3% instapkosten: €2.625 minder kosten.
Belangrijker: dit bedrag werkt vanaf dag één mee aan het gegarandeerde rendement.
Bij een gemiddelde gewaarborgde rente van 1,75% kan dit oplopen tot €3.200–€3.500 extra eindkapitaal, zonder extra storting.
Conclusie: bij tak 21 zit de optimalisatie niet in het risico, maar in de structuur en kostprijs
Geen duidelijke visie binnen de beleggingscomponent
Een ondernemer van 42 jaar heeft een IPT met een beleggingsluik (tak 23). Bij nazicht blijkt:
- het contract is opgebouwd uit 5 verschillende fondsen
- deze fondsen werden ooit gekozen “bij opstart”
- er is geen duidelijke reden waarom net deze fondsen werden geselecteerd
- het risiconiveau is het resultaat van toevallige keuzes, niet van een strategie
➡️ Het contract is technisch in orde, maar mist een samenhangende visie.
Concreet zien we vaak:
- een mix van defensieve en dynamische fondsen zonder logica
- fondsen met overlappende strategieën (zelfde markten, zelfde risico’s)
- geen link tussen leeftijd, pensioenleeftijd en beleggingshorizon
Gevolg:
Het rendement hangt af van toeval, niet van een doordacht plan. In gunstige markten blijft het potentieel onbenut, in moeilijke markten is er geen vooraf bepaalde aanpak.
Na een check:
- wordt eerst het doel bepaald (pensioenleeftijd, gewenste reserve, risicobereidheid)
- daarna een duidelijke strategie gekozen (defensief – gemengd – dynamisch)
- en pas dan de fondsen geselecteerd die die visie ondersteunen
Resultaat: Een beleggingsstructuur die consequent werkt richting het einddoel, in plaats van een verzameling losse keuzes.
Onvoldoende afgestemde startstrategie
Een starter van 30 jaar sluit bij de opstart van zijn vennootschap een IPT of VAPZ af.
Het contract wordt standaard ingevuld als tak 21, “voor de veiligheid”.
- Gewaarborgde rente: ± 1,25% – 1,75%
- Beleggingshorizon: nog 35 tot 40 jaar
- Geen actieve opvolging sinds de start
➡️ Het contract voelt veilig, maar is niet afgestemd op de lange horizon.
Wat hier vaak misloopt:
- de keuze voor tak 21 werd nooit bewust gemaakt, maar automatisch ingevuld
- de ondernemer is zich niet bewust van het lage groeipotentieel
- inflatie vreet jaar na jaar aan de reële waarde van het opgebouwde kapitaal
Concreet effect
Bij een jaarlijkse storting van €5.000 over 35 jaar:
- tak 21 aan gemiddeld 1,5% → eindkapitaal ± €235.000
- gemengde oplossing (tak 21 + tak 23) aan 3,5% → eindkapitaal ± €330.000
Verschil: bijna €95.000 extra pensioen, zonder hogere stortingen.
Na een check:
- wordt gekeken naar leeftijd, buffer en risicobereidheid
- kan een deel van het kapitaal doelgericht meer groeigericht worden ingezet
- met behoud van een defensieve basis
Essentie:
Voor jonge ondernemers is veiligheid belangrijk, maar tijd is hun grootste troef.
Een defensieve start zonder visie kan op lange termijn duurder zijn dan gedacht. Op voorwaarde uiteraard als je zelf het risico wenst te nemen.
Geen slim beheer van beleggingen
Een IPT met een tak 23-beleggingsluik werd bij opstart correct ingevuld, maar werd daarna jarenlang niet meer actief opgevolgd.
Wat we in de praktijk vaak vaststellen:
- fondsen blijven ongewijzigd behouden, ongeacht hun prestaties
- er is geen periodieke evaluatie van risico, kosten of samenstelling
- wijzigingen in de persoonlijke situatie of marktomgeving leiden niet tot bijsturing
➡️ Het contract belegt, maar wordt niet beheerd.
Na een VAPZ/IPT-check:
- wordt opnieuw een duidelijke beleggingsvisie vastgelegd
- worden fondsen geëvalueerd in functie van die visie
- worden afspraken gemaakt rond opvolging en bijsturing in de tijd
Resultaat: een beleggingsstructuur die bewust wordt beheerd en blijft aansluiten bij de doelstellingen van de ondernemer.
Verhoging pensioenleeftijd en impact op VAPZ en IPT
Naast kosten en beleggingen is ook de wijziging van de wettelijke pensioenleeftijd een belangrijk aandachtspunt bij het nakijken van bestaande contracten.
De wettelijke pensioenleeftijd werd de voorbije jaren stapsgewijs verhoogd van 65 naar 67 jaar. Deze wijziging heeft ook gevolgen voor aanvullende pensioencontracten zoals het VAPZ en het IPT.
In veel gevallen worden deze contracten automatisch verlengd tot de nieuwe wettelijke pensioenleeftijd van 67 jaar. Dat lijkt logisch, maar er schuilt een belangrijk aandachtspunt.
Mogelijk hiaat in je bescherming
Bij heel wat ondernemers bevat een IPT-contract niet alleen een aanvullend pensioen, maar ook aanvullende waarborgen, zoals een dekking voor gewaarborgd inkomen bij arbeidsongeschiktheid door ziekte of ongeval.
Belangrijk om weten: deze aanvullende waarborgen lopen in veel contracten slechts tot de leeftijd van 65 jaar. Door de verhoging van de pensioenleeftijd kan er dus een hiaat van twee jaar ontstaan waarin je wel langer werkt, maar niet langer verzekerd bent tegen inkomensverlies bij arbeidsongeschiktheid.
Verlenging van de waarborg: wat moet je weten?
Het is mogelijk dat je in de komende maanden een communicatie ontvangt van je verzekeraar met de vraag om deze waarborg te verlengen tot 67 jaar.
Het goede nieuws:
- een verlenging kan doorgaans zonder nieuwe medische acceptatie;
- de bijkomende premies blijven fiscaal aftrekbaar, waardoor het fiscale voordeel nog twee jaar langer doorloopt.
Dit maakt van zo’n vraag geen louter administratieve formaliteit, maar een logisch moment om het volledige VAPZ- en IPT-contract opnieuw te evalueren.
Advies op maat
Elke loopbaan evolueert. Je pensioen- en verzekeringsstructuur zou dat ook moeten doen.
Een periodieke VAPZ- en IPT-check helpt om na te gaan of je contracten nog aansluiten bij je huidige situatie, je risicoprofiel en je pensioenplanning, en of je bescherming doorloopt zolang je effectief actief blijft.
Is je VAPZ en IPT nog optimaal afgestemd op kosten, beheer en bescherming?
