Zelfstandigen zonder vennootschap hebben traditioneel minder mogelijkheden om fiscaal voordelig een aanvullend pensioen op te bouwen dan zaakvoerders met een vennootschap. Om die kloof te verkleinen, werd in oktober 2017 de Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen (POZ) ingevoerd.
De POZ laat zelfstandigen toe om, bovenop het VAPZ, extra pensioen op te bouwen met een belastingvermindering. In dit artikel leggen we uit hoe de POZ werkt, voor wie ze bedoeld is, hoeveel je kan sparen en wanneer ze een zinvolle aanvulling vormt op het VAPZ.
Wat is een POZ en voor wie is het bedoeld?
POZ staat voor Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen. Het is een pensioenformule binnen de tweede pensioenpijler, bedoeld voor zelfstandigen zonder vennootschap. Via een verzekeringscontract bouw je een aanvullend pensioen op en ontvang je een belastingvermindering van 30% op de gestorte premie.
De POZ is conceptueel vergelijkbaar met een IPT voor zaakvoerders, maar dan voor eenmanszaken en vrije beroepers zonder vennootschap. Net als bij een IPT geldt ook hier de 80%-regel: het totaal van je wettelijk pensioen en aanvullende pensioenen (VAPZ + POZ) mag niet hoger zijn dan 80% van je laatste beroepsinkomen.
Waarom werd de POZ ingevoerd?
Voor 2017 konden zelfstandigen zonder vennootschap enkel gebruikmaken van het VAPZ, waarvan het maximumbedrag beperkt is. Zaakvoerders met een vennootschap konden via een IPT veel hogere bedragen fiscaal optimaliseren.
Met de invoering van de POZ wilde de overheid die ongelijkheid verminderen en ook zelfstandigen zonder vennootschap de mogelijkheid geven om substantiëler aanvullend pensioen op te bouwen.
Wat zijn de fiscale voordelen van een POZ?
Op de gestorte POZ-premie krijg je een belastingvermindering van 30%. Wel is er een verzekeringstaks van 4,40% verschuldigd bij storting.
Concreet resulteert dit in een netto fiscaal voordeel van ongeveer 25,6%.
Voorbeeld
- Storting POZ: €2.000
- Verzekeringstaks (4,4%): €88
- Belastingvermindering (30%): €600
- Netto fiscaal voordeel: ± €512
Het fiscale voordeel is dus reëel, maar lager dan bij een VAPZ.
Waarom je altijd eerst VAPZ moet benutten
Bij pensioenopbouw voor zelfstandigen geldt een duidelijke volgorde:
- Eerst VAPZ
- Daarna POZ
- Pas daarna andere spaar- of beleggingsvormen
De reden is eenvoudig:
- VAPZ-premies zijn aftrekbaar als beroepskost
- Je bespaart niet alleen belastingen, maar ook sociale bijdragen
- Het totale voordeel kan daardoor oplopen tot 50–60%
Bij een POZ blijft het voordeel beperkt tot de belastingvermindering van 30%. De POZ is dus een aanvulling, geen vervanging van het VAPZ.
Wie kan een POZ afsluiten?
Een POZ is mogelijk voor:
- zelfstandigen zonder vennootschap
- vrije beroepers met een eenmanszaak
- zelfstandigen in hoofdberoep
Heb je een vennootschap, dan is een IPT vrijwel altijd fiscaal interessanter dan een POZ.
Tak 21 of tak 23 binnen een POZ?
Een POZ wordt altijd afgesloten via een verzekeringscontract:
- Tak 21: kapitaalgarantie en meer zekerheid
- Tak 23: belegging in fondsen, met hoger potentieel maar zonder garantie
Afhankelijk van je leeftijd, risicoprofiel en beleggingshorizon kan een combinatie van beide aangewezen zijn.
Hoeveel mag je storten in een POZ?
Er bestaat geen vast wettelijk maximum zoals bij het VAPZ. Het toegelaten bedrag wordt bepaald door de 80%-regel.
Die berekening houdt rekening met:
- je huidige beroepsinkomen
- je opgebouwde VAPZ-rechten
- je verwachte wettelijk pensioen
Omdat deze berekening technisch is, gebeurt ze meestal via een simulatie door de verzekeraar of adviseur. Het resultaat is een persoonlijke stortingsruimte.
Wanneer wordt het POZ-kapitaal uitgekeerd?
Het opgebouwde kapitaal wordt uitgekeerd:
- op de wettelijke pensioenleeftijd
- of bij effectieve pensionering vanaf 60 jaar (onder voorwaarden)
De belasting gebeurt via het systeem van de fictieve rente, net zoals bij VAPZ en IPT, wat leidt tot een gunstige belasting bij uitkering.
Is een POZ interessant voor zelfstandigen zonder vennootschap?
Ja, absoluut — op voorwaarde dat het VAPZ maximaal benut wordt.
Gezien het lage wettelijk pensioen van zelfstandigen is extra pensioenopbouw noodzakelijk. De POZ laat toe om:
- hogere bedragen opzij te zetten dan via VAPZ alleen
- te genieten van een belastingvermindering
- pensioenopbouw te combineren met andere oplossingen (pensioensparen, langetermijnsparen, vrij beleggen)
Conclusie: POZ als strategische aanvulling
De Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen is een waardevolle tweede stap in de pensioenopbouw van zelfstandigen zonder vennootschap. Het fiscale voordeel is beperkter dan bij VAPZ, maar het toegelaten spaarvolume ligt aanzienlijk hoger.
Door VAPZ en POZ slim te combineren, bouw je op een fiscaal doordachte manier een aanvullend pensioen op dat beter aansluit bij je levensstandaard.
